Tổng quan về Thông tư 36/2024/TT-BYT
Thông tư 36/2024/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 16/11/2024 quy định tiêu chuẩn sức khỏe và nội dung khám sức khỏe đối với người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng và người hành nghề lái xe ô tô; đồng thời quy định việc xét nghiệm ma túy và cơ sở dữ liệu về sức khỏe liên quan. Thông tư này có hiệu lực từ 01/01/2025 và thay thế Thông tư liên tịch 24/2015/TTLT-BYT-BGTVT.
Một trong những điểm mới nổi bật là mở rộng danh mục xét nghiệm chất gây nghiện, nâng số loại ma túy cần xét nghiệm khi khám sức khỏe lái xe từ 4 lên 5 loại.
Danh mục các chất gây nghiện theo Thông tư 36
Theo quy định mới, khi thực hiện xét nghiệm chất gây nghiện trong khám sức khỏe lái xe, cơ sở y tế phải tiến hành xét nghiệm sàng lọc và định tính đối với 05 nhóm chất sau:
- Amphetamin
- Marijuana (cần sa)
- Morphin
- Codein
- Heroin
Việc bổ sung Codein bên cạnh 4 chất trước đây (Morphin/Heroin, Amphetamin, Methamphetamin, Marijuana) giúp nội dung khám sức khỏe phù hợp hơn với thực tế sử dụng và pháp lý hiện hành.
Mục đích và ứng dụng trong khám sức khỏe
✅ Xét nghiệm sàng lọc ban đầu
Thực hiện xét nghiệm các chất gây nghiện giúp xác định nguy cơ sử dụng chất gây nghiện trong quá trình khám sức khỏe định kỳ, cấp mới, cấp đổi hoặc gia hạn giấy phép lái xe.
✅ Đảm bảo an toàn vận hành
Việc yêu cầu xét nghiệm ma túy góp phần đảm bảo an toàn giao thông và sức khỏe cộng đồng, đặc biệt đối với người lái xe chuyên nghiệp hoặc vận hành phương tiện cơ giới.
✅ Hỗ trợ chuyên môn y tế
Kết quả xét nghiệm được ghi nhận trong cơ sở dữ liệu sức khỏe của người được khám, giúp cơ sở y tế có thêm thông tin để:
- Đánh giá tổng quan sức khỏe
- Định hướng các bước chăm sóc tiếp theo
- Quyết định có cần thực hiện xét nghiệm khẳng định hay không
Quy trình xét nghiệm chất gây nghiện (theo quy định chuyên môn)
Trong phạm vi áp dụng của Thông tư 36/2024/TT-BYT, việc xét nghiệm chất gây nghiện cần thực hiện theo các bước cơ bản sau:
📌 1. Lấy mẫu
- Mẫu thường sử dụng là nước tiểu, do dễ thu thập, ít xâm lấn và phù hợp với phương pháp xét nghiệm sàng lọc định tính.
📌 2. Phương pháp xét nghiệm
- Sử dụng kỹ thuật xét nghiệm sàng lọc và định tính theo hướng dẫn của Bộ Y tế, cho phép phát hiện sự hiện diện của 5 loại chất gây nghiện trong mẫu.
📌 3. Đọc kết quả
- Kết quả xét nghiệm sàng lọc giúp xác định âm tính hay dương tính ban đầu. Trong trường hợp dương tính, có thể thực hiện thêm xét nghiệm khẳng định bằng kỹ thuật chuyên sâu hơn nếu cần thiết (ví dụ GC-MS).
Những điều cần lưu ý khi thực hiện xét nghiệm
📍 Phát hiện dương tính giả
Kết quả dương tính giả có thể xảy ra do yếu tố khác như sử dụng thuốc hợp pháp (thuốc ho chứa codein, morphin), thực phẩm, hoặc sai sót trong xử lý mẫu. Việc cân nhắc yếu tố lâm sàng và sử dụng phương pháp khẳng định sẽ giúp giảm sai lệch.
📍 Tuân thủ quy trình lấy mẫu
- Lấy mẫu đúng cách và bảo quản mẫu phù hợp là bước quyết định để đảm bảo độ tin cậy của xét nghiệm.
📍 Cập nhật quy định
- Thông tư 36/2024/TT-BYT có hiệu lực từ 01/01/2025 và thay thế các quy định cũ về xét nghiệm trong khám sức khỏe lái xe, do đó cơ sở y tế cần cập nhật thường xuyên để đảm bảo phù hợp với pháp luật mới nhất.
Tóm tắt những điểm quan trọng về xét nghiệm chất gây nghiện theo Thông tư 36
| Hạng mục | Quy định mới |
| Thời điểm áp dụng | Từ 01/01/2025 |
| Số loại thuốc phải xét nghiệm | 05 chất |
| Mục đích | Sàng lọc nguy cơ sử dụng chất gây nghiện trong khám sức khỏe lái xe |
| Phương pháp xét nghiệm | Xét nghiệm sàng lọc và định tính |
Vai trò của cơ sở y tế trong xét nghiệm theo Thông tư 36
Đối với phòng khám, bệnh viện hoặc trung tâm y tế thực hiện khám sức khỏe, việc tuân thủ đầy đủ quy định của Thông tư 36/2024/TT-BYT là bắt buộc khi thực hiện xét nghiệm chất gây nghiện trong các trường hợp quy định. Điều này không chỉ giúp bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn và an toàn người khám.
👉 Để triển khai đúng quy trình xét nghiệm và cập nhật các kỹ thuật xét nghiệm phù hợp, cơ sở y tế nên tham khảo thêm các hướng dẫn chuyên môn từ Bộ Y tế và các tiêu chuẩn hiện hành.
